handboeken
Het handboek voor kunstenaars over materialen en technieken (vijfde editie) van Ralph Mayer – "Mayer" is sinds de eerste editie in 1940 een standaard naslagwerk voor kunstenaars in Amerika. Mayer behandelt een enorm scala aan onderwerpen die voornamelijk verband houden met schilderen en tekenen, met compacte maar inzichtelijke hoofdstukken of secties over verwante technieken zoals grafiek, etsen, lithografie en collage.
Mayer hanteert de toon van een geleerde vakman: hij heeft gezien wat verschillende kunstenaars doen, beschrijft hun werkwijzen en voegt af en toe een verduidelijking toe op basis van experimenten of technisch onderzoek. De nadruk ligt vooral op schildertechnieken, met een degelijk gedeelte met technische informatie over individuele pigmenten (inclusief reflectiecurven) en een nuttig hoofdstuk over historische verfnamen. De aquarellist zal veel leren door deze hoofdstukken aandachtig te lezen, aangezien inzichten op bijna elke pagina te vinden zijn. De bespreking van etsen is bijvoorbeeld helder en beeldend: je leert hoe etsen worden gemaakt op een manier die je helpt deze werken met een kennersblik te waarderen.
Er duiken af en toe kleine foutjes of weglatingen op, en het zeven pagina's tellende hoofdstuk over acrylverf is duidelijk zonder enthousiasme voor het medium geschreven. Eitempera krijgt meer aandacht, en dit is een specifiek voorbeeld van Mayers duidelijke overtuiging dat de oude meesters het bij het rechte eind hadden en dat we allemaal hun methoden zouden moeten leren.
Het grootste nadeel is dat het boek erg tekstrijk is, met weinig tot geen afbeeldingen of illustraties. Hoewel de tekenmethoden duidelijk worden beschreven, zijn deze beschrijvingen mogelijk niet voldoende om je te leren hoe je het zelf kunt doen.
Niettemin is dit een onschatbare en klassieke tekst. Mayer stelt dat kunst van oudsher een ambacht is, gebaseerd op een zeer diepgaand technisch begrip van materialen. Zijn boek is een voorbeeld voor kunstenaars die ernaar streven hun gereedschap door en door te kennen.
Schildermaterialen: Een korte encyclopedie door Rutherford Gettens & George Stout – Dit is een compact maar verbazingwekkend gedetailleerd overzicht van alle aspecten van de schilderkunst, geschreven door twee museumconservatoren met een buitengewoon diepgaande kennis van de materialen en gereedschappen die in Europese schildertradities worden gebruikt. "Encyclopedie" is dan ook precies het juiste woord.
De titels van de zes hoofdstukken — mediums en kleefstoffen, pigmenten, oplosmiddelen, dragers, gereedschap en apparatuur, en verklarende woordenlijst — bevestigen dat er hier niets over schildertechniek te vinden is. Je vindt er geen recept voor aquarelverf of eitempera, of hoe je een fresco maakt (daarvoor moet je bij Mayer of Gottsegen zijn). Maar je vindt er wel een gedetailleerde bespreking van wanneer de verschillende schildertechnieken ontstonden, de schilders die ze gebruikten en hun relatieve sterke en zwakke punten. Je leert meer over het waarom dan over het hoe.
boeken |
|
De huidige editie is een herziene herdruk uit 1966 van de oorspronkelijke tekst uit 1942. Hoewel sommige moderne materialen, zoals acrylbindmiddelen, aan bod komen, worden de meeste moderne synthetische organische pigmenten (met uitzondering van ftaloblauw, dat in 1936 werd geïntroduceerd) volledig weggelaten. De informatie kan bovendien behoorlijk technisch zijn – droogcurves voor lijnolie, dwarsdoorsneden van beukenhouten panelen, de oplosbaarheid en brekingsindices van harsen. Maar de expertise, beknoptheid en helderheid van het boek maken het absoluut onmisbaar. Vooral voor het waarderen van historische kunstwerken of het kiezen van je eigen materialen is dit boek een waardevolle hulp om te begrijpen waarom je op een bepaalde manier leert schilderen.
Het handboek voor schilders van Mark David Gottsegen – Een degelijk, actueel en beknopt geschreven boek, bedoeld als snel naslagwerk over specifieke onderwerpen. Zoals de titel al aangeeft, gaat dit boek niet in op verwante technieken zoals etsen of lithografie.
Gottsegens behandeling van materialen en methoden bevindt zich ergens tussen een encyclopedie en een kookboek. Specifieke onderwerpen, zoals artikelen, worden vaak als subsecties van overzichtshoofdstukken behandeld; deze thematische secties zijn zeer beknopt en richten zich vaak op het definiëren van termen. Instructies voor het maken van verf, het uitvoeren van lichtechtheidstesten of het voorbereiden van een muur voor een muurschildering worden in kookboekstijl gepresenteerd: eerst een lijst met ingrediënten, dan stapsgewijze instructies. Er wordt nooit gesproken over hogere doelen, waardoor een lezer zonder enige kennis van kunst zou kunnen concluderen dat het een activiteit is die vergelijkbaar is met klussen in huis.
Gottsegen lijkt het meest actuele handboek voor schilders te zijn, maar zijn focus uitsluitend op hedendaagse materialen en hun fysieke bewerking – met een flinke dosis documentatie over de ASTM-testnormen – liet me verlangen naar een betere historische achtergrond en een betere integratie van de materialen in hun artistieke doeleinden.
